زاینده رود و حیات بناهای تاریخی اصفهان

زاینده رود و حیات بناهای تاریخی اصفهان هنر شهر: اصفهان از آنجا که اصفهان، یک شهر گردشگریست و پل های تاریخی آن، قسمتی از میراث فرهنگی اصفهان را می سازند، رونق گردشگری در اصفهان مستلزم جریان دائمی آب زاینده رود در بستر این رودخانه است.



اما موضوع باز و بسته کردن آب زاینده رود و تأثیرات آن بر سلامت پل های تاریخی اصفهان، همین طور امکان جریان دائمی آب در بستر رودخانه، و نیز مسئله‌ی چرخش آب در بستر زاینده رود و پمپاژ مجدد آن و البته بسیاری پرسش های دیگر را از دو کارشناس حوزه‌ی مرمت بناهای تاریخی و نیز مهندسی آب جویا شدیم که در ادامه خواهید خواند.

شباهت اصفهان و ونیز در ایتالیا

محمود منشئی، پیشکسوت مرمت بناهای تاریخی دراین باره به ایسنا اظهار داشت: وجودِ آب کم اما همیشه جاری در بستر زاینده رود برای حفظ سلامت سازه های تاریخی بهتر است. پل های تاریخی اصولا با خاک رس و شیره‌ی آهک و لویی تولید شده است. این ملات در محیط های نم دار و مربوط، مستحکم تر می شده است. حالا که آب مدام جاری و بسته می شود، این ملات مدام خشک و تر می شود و از بین می رود. ملات استواری خودرا با خشک شدن از دست داده و پودر می شود. بنا بر این اگر محیط مقدار کمی نم دار و مرطوب باشد، برای حفظ سلامت پل های تاریخی بهتر است.

او با تکیه بر این که سازه های تاریخی اصفهان و سازه های تاریخی شهر ونیز در کشور ایتالیا از جهت نیاز به آب برای استواری یابی، شبیه به هم هستند، بیان کرد: هرچقدر سطح آب های زیرزمینی کاهش پیدا کند، آیا چرخش آب در بستر زاینده رود و پمپاژ مجدد آن ممکن است؟ بناهای تاریخی لطمه بیشتری می بینند. طبق پژوهش های علمی در صورت بروز مشکل، بناهای تاریخی نخستین قربانیان و لطمه دیدگان آن خواهند بود.

این مرمتگر در آخر اشاره کرد: توجه داشته باشید که امروزه مرمت تخریب های جزئی نیز مشکل است. بدین سبب مرمت آثار فرونشست به غایت دشوارتر خواهدبود.



معتقدم که جریان آب می تواند باز باشد

همچنین علیرضا دلال زاده، متخصص رشته مهندسی آب در این رابطه به ایسنا اظهار داشت: من سال هاست معتقدم که رودخانه‌ی زاینده رود می تواند از پل چم آسمان تا سد آبشار زاینده رود با جریان کم، جاری بماند و باتوجه به میزان بارش های مختلف، حجم آن قابل تغییر است. پس از سد آبشار پساب وارد جریان رودخانه شده و به سمت پایین دست هدایت می شود.

او با اعلان اینکه در مورد مسالح بناهای تاریخی تخصصی ندارد اما بطور قطع خشک و تر شدن بستر رودخانه، مضرات بیشتری نسبت به جریان کم، اما پایدار آب دارد، اضافه کرد: سطح آب زیرزمینی در منطقه هایی چون پل های خواجو و سی وسه پل هم پایین رفته است، در صورتیکه قبل از این، سطح آب زیر زمینی در این مناطق بالاتر بود و همین مسئله فکر می کنم که مشکلاتی برای سلامت این بناها به وجود می آورد. البته من دراین زمینه نظر زیادی ندارم.

این مهندس آب با اشاره به این که سال ها پیش در مورد بازگردانی و بازچرخانی آب، مطالعاتی داشته و در فراخوان مسابقه ای که سازمان آب در این مورد اعلام نموده بود، برگزیده شده است، افزود: آن روزها پروژه ای تحت عنوان بازگردانی و بازچرخانی آب مطرح شده بود. در این طرح، قرار بود که آب به حالت چرخش در بستر رودخانه‌ی زاینده رود پمپاژ شود و بازگردد. ابتدا هدف این بود که این طرح چرخشی اجرا شود اما ما با تحقیقات علمی خود این طرح را رد کردیم.

دلال زاده که معتقد می باشد هر مقدار آبی که در آغاز شهر اصفهان وارد شود، در حین مسیر حدود نیم مترمکعب آن، به داخل زمین نفوذ خواهد کرد، اظهار داشت: بدین سبب در آخر مسیر، آبی برای سیرکوله و پمپاژ کردن باقی نمی ماند. تنها راه جلوگیری از نفوذ آب به داخل زمین، نفوذناپذیر کردن بستر رودخانه است که اصلا سفارش نمی شود و خلاف منطق و علم است. بدین سبب بهتر آنست که جریان آب طبق یک پروسه طبیعی حرکت نماید و مقداری از آن جذب زمین شود.

او با اعلان اینکه رودخانه‌ی زاینده رود از سرآب تا پای آب، تنها از شروع درچه و رو به روی آتشگاه تا پل شهرستان نفوذپذیری دارد و به سبب همین نفوذ پذیر بودن، شهر اصفهان در حاشیه زاینده رود، با این عظمت به وجود آمده است، افزود: در گذشته، مردم اصفهان با حفر چاه های ۷ یا ۸ متری به آب می رسیدند. این در صورتی است اگر آب در سایر مناطق مسیر زاینده رود، به داخل زمین نفوذ کند، باردیگر به جریان رودخانه برمی گردد. بنا بر این ما معتقدیم که آب زاینده رود ۲ تا ۳ مرتبه توسط مردم مصرف می شود.

این مهندس آب افزود: در شهرهای لنجان و نجف آباد، آب باردیگر به رودخانه بازمی گردد و در پایین دست هم اگر آب از محدودهٔ آب خوان خارج نشود، مجدداً به رودخانه بازمی گردد. آب، حتی در دشت برخوار هم با اختلاف زمانی زیادتری به رودخانه برمی گردد.

دلال زاده اشاره کرد: اگر آب کمی هم در بستر زاینده رود رود رها شود، صرف نفوذ خواهد شد و مقدار کمی از آن عبور خواهد کرد؛ به همین دلیلهای است که من معتقدم جریان آب می تواند باز باشد.

او با اشاره به این که باز و بسته کردن زاینده رود بنا به اقتضائاتی به انجام می رسد که در شبکهٔ روابط مسئولان و چانه زنی های کشاورزان مطرح است، اظهار داشت: من نمی توانم ادعا کنم که این کار علمی و فنی باشد و بنظر می رسد که بیشتر برمبنای مصلحت اندیشی است. نمی شود بطور قطعی نیز ادعا کرد که این اقدام غیر علمی است. شاید کارشناسان سازمان آب، مستنداتی در خصوص علمی بودن آن داشته باشند، اما متأسفانه تصمیمات و دلیلهای خودرا به بطور شفاف برای ما بیان نمی کنند تا نظر آنها را ارزیابی و قضاوت نماییم.





منبع:

1403/04/18
12:58:26
0.0 / 5
57
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۲ بعلاوه ۱
هنر شهر

هنر شهر

هنر و فرهنگ شهری

honareshahr.ir - تمامی حقوق مالکیت معنوی سایت هنر شهر محفوظ است