روایت مهر از نواهای عاشورایی-۵۱؛
تولد نغمه های عاشورایی در مکتب اصفهان شرح یک قصه با طعم هشدار!
به گزارش هنر شهر، آلبوم نغمه های عاشورایی با صدای محمدرضا قربانی همچون مجموعه های موسیقایی در رابطه با نواها و آواهای مذهبی است که نزدیک به شش سال پیش در چارچوب یک پروژه مستقل پیش روی مخاطبان قرار گرفت.
خبرگزاری مهر-گروه هنر؛
عرصه تولید آثار موسیقایی در رابطه با مضامین و رویدادهای مذهبی و اعتقادی همیشه جزو پرطرفدارترین و با این وجود پرچالش ترین عرصه های فرهنگی هنری کشورمان بوده است که در سالیان طولانی دوشادوش سایر کارهای فرهنگی هنری در رابطه با این مورد مورد توجه مخاطبان و هنرمندان قرار گرفته است.
تولیدات این حوزه بااینکه همیشه در معرض بهتان فراوان همچون «سفارشی بودن» قرار داشته اند اما به علت حس و حال موجود در آنها که گرفته شده از باورها و اعتقادات نهفته در ضمیر خیلی از مخاطبان بالقوه است، در بیشتر موارد فعالیت در این عرصه را با استقبال هنرمندان مواجه کرده است.
هم زمان با ایام سوگواری سیدالشهدا (ع) بر آن شدیم تا بار دیگر نگاهی اجمالی به تولیدات موسیقایی مختلف در رابطه با قیام عاشورا در کشورمان داشته باشیم که در قالب های گوناگونی چون آلبوم، موسیقی متن فیلم و سریال، اجرای زنده و مواردی از این دست ساخته شده اند.
در این چارچوب آن چه مورد توجه قرار گرفته و می گیرد، صرفاً مرور و یادآوری آثار برجسته حوزه موسیقی «عاشورایی» است که در سالیان دور و یا نزدیک تولید و در بازار موسیقی عرضه شده اند. آثاری که طبیعتا تعدادی از آنها از درجه کیفی ممتازی برخوردار بوده اند و شاید برخی دیگر با انتقاداتی هم در زمان انتشار از لحاظ موسیقایی و محتوایی رو به رو شدند اما همه در یک وجه اشتراک دارند و آن ماندگاری در حافظه جمعی دل بستگان اباعبدالله (ع) است.
در پنجاه و یکمین قسمت از سلسله گزارش های «روایت مهر از نواهای عاشورایی» به سراغ پروژه «نغمه های عاشورایی» با تنظیم سیامک بهبهانی و صدای محمدرضا قربانی رفتیم که در روزهای محرم سال ۱۳۹۹ در قالب یک اثر موسیقایی مستقل در رابطه با نواها و نغمات در رابطه با ایام سوگواری حضرت سید الشهدا پیش روی مخاطبان قرار گرفت.
محمدرضا قربانی همچون هنرمندانی است که از سال ها پیش آواز را نزد پدر که از شاگردان استاد تاج اصفهانی بود آموخت و در محضر استادان دیگری چون احمد مراتب، شاه زمانی و طباطبایی به فراگیری موسیقی مشغول شد. این هنرمند از شش سالگی تا حالا در حوزه هنر شبیه خوانی فعالیت حرفه ای داشته و با بازی و خوانندگی در نقش سیاوش در نمایش موسیقی «سوگ سیاوش» و نقش شیخ صنعان در نمایش موسیقی «شیخ صنعان» در جشنواره های بین المللی شرکت کرده است. قربانی مدتی بعنوان تک خوان در ارکستر «خسروان نغمه پرداز» (پیشکسوتان اصفهان) بوده است و حالا با ارکستر «هم نوازان رهاب» و «بهشت آئین» مشغول فعالیت است.
در پروژه «نغمه های عاشورایی» که تمام قطعات آن گرفته شده از نوحه ها و آواهای آئینی قدیمی پرطرفدار ویژه ایام سوگواری حضرت سیدالشهدا در تکایا و هیأت های قدیمی است، سعید نبئی نوازنده ترومپت، ترومبون و نی، روح الله دادیان نوازنده نی، سیامک بهبهانی تنظیم کننده و محمد رضا قربانی خواننده گروه اجرائی را تشکیل می دادند.
«رهسپار عشق (حرکت امام حسین (ع) به طرف کربلا)»، «یار بی یار (شهادت مسلم بن عقیل)»، «آزادگی (شهادت حربن یزید ریاحی)»، «هجر و وصال (ویژه شهادت حضرت علی اکبر)»، «سقای عطشان (ویژه شهادت حضرت عباس)»، «لالایی (ویژه شهادت حضرت علی اصغر)»، «داغ غم (ویژه شهادت امام حسین (ع)»، «شام غریبان»، «نهضت حسینی» عنوان قطعاتی هستند که در آلبوم «نغمه های عاشورایی» گنجانده شده اند.
حسن منصوری از هنرمندان و مدرسان عرصه موسیقی آئینی و مذهبی که در عرصه نوازندگی نی هم کارهای مختلفی را انجام داده در مراسم رونمایی از همین آلبوم «نغمه های عاشورایی» که در هنرسرای خورشید اصفهان برگزار گردید، اظهار داشته بود: کلمه «پیش» در فرهنگ ما خیلی پر استفاده است. در موسیقی هم ما عبارت هایی چون «پیش درآمد»، «پیش تحریر»، «پیش زنگوله» داریم که از کلمه پیش زیاد استفاده شده است، همین طور حتی در تئاتر هم مرسوم بوده که پیش از اجرای نمایش، پیش پرده صورت گیرد، حتی در موسیقی مذهبی به غیر از تعزیه و در روضه خوانی ها اکثرا منبرهایی به نام پیش منبری داشتند که پیش از روحانی و آن سخنران اجرا می شده است. در مجموع «پیش» کاربرد فراوان دارد و در موسیقی تعزیه هم بعنوان پیش واقعه و پیش خوانی داریم. پیش واقعه ها در تعزیه عبارتند از مختصری از جریانی که مقرر است در خود واقعه که همان شبیه خوانی باشد، اتفاق بیفتد. ازاین رو کاری که محمدرضا قربانی در آلبوم «نغمه های عاشورایی» انجام داده یک کار هنری است، ما این اثر را یک کار هنری می بینم و یقیناً برای تعزیه خوان نمی تواند الگو باشد، ولی می تواند راهگشا بوده و مسیر را هموار کند.
این استاد نی اظهار داشت: آن چه که مسلم است از قدیم موسیقی دانان با تعزیه خوان ها با هم تقابل داشتند. به یاد دارم که کودک بودم و در تعزیه حبیب آباد یک عزیزی فلوت زن بود و این فلوت زن ریتم پیش واقعه حر را تند کرده بود و تقابلات خیلی خوب بود، چونکه همه ریشه در موسیقی ایرانی داشتند و الان متاسفانه بعضی موسیقی های لس آنجلسی در تعزیه ما نفوذ کرده و تعزیه را از اصلش دور می کند، تعزیه خوان با تصنیف یک آهنگ لس آنجلسی متن و شعر را تغییر داده و می خواند. دست اندرکاران تعزیه خیلی باید دقت کنند. به هر صورت پروژه «نغمه های عاشورایی» می تواند نقطه عطفی باشد تا پیش واقعه هایی که در مکتب موسیقی اصفهان هست، احیا شود.
به هرترتیب بر طبق آنچه از نکات فنی انتشار یافته در این آلبوم می توان یافت این است که پروژه «نغمه های عاشورایی» با صدای محمدرضا قربانی، اثری است که در آن، هنر وی در تلفیق دانش موسیقی کلاسیک ایرانی با روح تعزیه به خوبی به نمایش درآمده است. از نظر «فنی و آوازی» هم اجرای قربانی ریشه در مکتب آوازی اصفهان دارد. او که این مکتب را از پدرش که شاگرد استاد تاج بوده، آموخته، روشهای فنی ظریف آوازی همچون «تحریرهای موزون و دقیق» را به خدمت گرفته تا ظرافت های احساسی واقعه عاشورا را به تصویر بکشد.
در بخش «ساختار و تنظیم» هم سیامک بهبهانی با قطعاتی گرفته شده از نواهای آئینی قدیمی و تعزیه را بازآفرینی کرده است. این تنظیم با تأکید بر سازهای ایرانی همچون نی با نوازندگی روح الله دادیان در هم جواری با سازهایی چون ترومپت و ترومبون با هنرمندی سعید نبئی از نوازندگان با سابقه این حوزه موسیقایی فضایی بدیع و تأمل برانگیز خلق کرده که ترکیبی از اصالت و نوآوری است.
تک آهنگ «رهسپار عشق» از آلبوم «نغمه های عاشورایی» را اینجا بشنوید.
حرف آخر اینکه این هنرمند از شش سالگی تا حالا در حوزه هنر شبیه خوانی فعالیت حرفه ای داشته و با بازی و خوانندگی در نقش سیاوش در نمایش موسیقی سوگ سیاوش و نقش شیخ صنعان در نمایش موسیقی شیخ صنعان در جشنواره های بین المللی شرکت کرده است. رهسپار عشق (حرکت امام حسین (ع) به طرف کربلا)، یار بی یار (شهادت مسلم بن عقیل)، آزادگی (شهادت حربن یزید ریاحی)، هجر و وصال (ویژه شهادت حضرت علی اکبر)، سقای عطشان (ویژه شهادت حضرت عباس)، لالایی (ویژه شهادت حضرت علی اصغر)، داغ غم (ویژه شهادت امام حسین (ع)، شام غریبان، نهضت حسینی عنوان قطعاتی هستند که در آلبوم نغمه های عاشورایی گنجانده شده اند. در موسیقی هم ما عبارت هایی چون پیش درآمد، پیش تحریر، پیش زنگوله داریم که از کلمه پیش زیاد استفاده شده است، همینطور حتی در تئاتر هم مرسوم بوده که قبل از اجرای نمایش، پیش پرده صورت گیرد، حتی در موسیقی مذهبی به غیر از تعزیه و در روضه خوانی ها اکثرا منبرهایی به نام پیش منبری داشتند که قبل از روحانی و آن سخنران اجرا می شده است.
منبع: honareshahr.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب