فرضیه های فلات ایران قبل از ماد دگرگون شد
هنر شهر: نتایج پژوهش مشترک دانشگاه تهران و ورشو در رابطه با بقایای انسانی قره تپه سگزآباد، برداشت های پیشین در رابطه با ساختار اجتماعی و سبک زندگی جوامع فلات ایران قبل از تشکیل امپراتوری ماد را عوض کرد.
به گزارش هنر شهر به نقل از دانشگاه تهران، نتایج پنج سال پژوهش های مشترک و مستمر گروه دیرینه شناسی دانشگاه تهران و مؤسسه دیرینه شناسی دانشگاه ورشو لهستان بر روی بقایای اسکلت های انسانی گورستان عصر آهن ۲ و ۳ (حدود ۱۱۰۰ تا ۷۵۰ قبل از میلاد) در محوطه قره تپه سگزآباد، در قالب سه مقاله علمی در نشریات معتبر بین المللی منتشر گردید. این دستاوردها که با به کارگیری دقیق ترین شیوه های آزمایشگاهی آرکئومتری (باستان سنجی) به دست آمده است، تصویر سنتی و فرضیه های پیشین درباره ی ساختار اجتماعی، رژیم غذایی و میزان تحرک جوامع فلات مرکزی ایران را در آستانه تشکیل امپراتوری ماد دگرگون می کند.
این پروژه بین المللی به سرپرستی مشترک دکتر مصطفی ده پهلوان عضو هیات علمی گروه دیرینه شناسی دانشگاه تهران و رییس هیات کاوش قره تپه سگزآباد و پروفسور آرکادیوش سولتیشیاک از دانشگاه ورشو بهمراه تیمی از محققان ایرانی و بین المللی همچون جوانا تربیکا، رافائل فتنر، الهام فرنام، مرجان ملابیرامی و زهرا علی نژاد انجام شده است.
تغییر در فرضیه کوچ روهای دشت قزوین
در دهه های گذشته، به علت تمرکز نتایج دیرینه شناسی بر گورستان ها و کمبود شواهد استقراری واضح، فرضیه غالب این بود که فلات مرکزی ایران در عصر آهن عمدتا محل زیست دامداران کوچ رو بوده است. با این وجود، نتایج پژوهش های ایزوتوپی و استخوان شناختی این تیم مشترک، نشان میدهد که ساکنان قره تپه در اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول قبل از میلاد، جامعه ای یکجانشین، کشاورز دامدار و دارای پیوند عمیق با بوم سازگان محلی بوده اند.
سه محور اصلی نتایج علمی پروژه:
۱. سلامت، تغذیه و لطمه شناسی استخوانی (مطالعه انسان شناسی زیستی)
در بررسی های استخوان شناسی که بر روی حداقل ۵۲ فرد (شامل ۱۸ مرد، ۹ زن، ۴ بزرگسال با جنسیت نامشخص و ۲۱ نوزاد و کودک) انجام شد، شاخصهای تنش اسکلتی و بیماری های کهن مورد بررسی قرار گرفت:
بیماری های دهان و دندان: شیوع پوسیدگی دندان در سطح افراد حدود ۲۱ درصد ثبت گردید که نشان دهنده دسترسی مداوم به کربوهیدرات ها و مواد نشاسته ای حاصل از کشاورزی است.
استرس های فیزیولوژیک: نشانه هایی از فقر آهن و کم خونی فیزیولوژیک در طاق جمجمه و سقف حدقه چشم (پوتیک هایپروستوزیس و کریبرا اوربیتالیا) ثبت گردید که در بزرگسالان فراوانی بیشتری نسبت به خردسالان داشت.
شواهد تروما و درگیری: در این بین، نشانه هایی از تروما ناشی از ضربات با اجسام برنده و کند روی جمجمه دو مرد بالغ و یک زن ثبت گردید که گویای وجود تنش های اجتماعی یا درگیری های فیزیکی در بین جوامع آن دوره است.
۲. بازسازی رژیم غذایی بوسیله تحلیل ایزوتوپ های پایدار (کربن و نیتروژن)
پژوهشگران با تحلیل ایزوتوپ های پایدار کربن و نیتروژن بر روی ۵۳ نمونه عاج دندان انسانی و ۳۰ نمونه حیوانی، به نتایج بی سابقه ای دست پیدا کردند. میزان نیتروژن در کلاژن دندان های ساکنان قره تپه بطور غیرعادی بالا بود؛ خیلی بالاتر از محوطه های همزمان دیگر در فلات ایران. نویسندگان برمبنای شواهد موجود استدلال می کنند که این مقادیر بالا فقط به علت مصرف انبوه گوشت نبوده، بلکه بازتاب دهنده کشاورزی متمرکز و استفاده گسترده از فضولات و کودهای حیوانی برای تقویت خاک در یک قلمرو جغرافیایی محدود و پرجمعیت در مخروط افکنه آبرفتی دشت قزوین است. این پدیده، گواهی استوار بر یکجانشینی و مدیریت پیشرفته زمین زراعی است. همین طور تفاوت معنادار در مقادیر کربن میان زنان و مردان، نشان دهنده تفاوت های ظریف در منبع تامین غلات یا الگوی مصرفی میان جنسیت هاست.
۳. سنجش میزان مهاجرت و خاستگاه جغرافیایی (آنالیز استرانسیم رادیوژنیک)
یکی از پیشرفته ترین بخش های این پروژه، تحلیل نسبت ایزوتوپ رادیوژنیک استرانسیم در مینای دندان ۶۰ فرد از این گورستان بود تا مشخص شود چه میزان از جمعیت محلی و چه تعداد مهاجر بوده اند.
علاقه مندان و محققان می توانند جزییات دقیق آماری و نمودارهای آزمایشگاهی این مطالعه را در سه مقاله زیر دنبال کنند:
۱. Human remains from Qareh Tepe، Iran، ۲۰۱۹
Trębicka، J.، Dehpahlavan، M.، Farnam، E.، Alinezhad، Z.، Mollabeirami، M.، & Sołtysiak، A. (۲۰۱۹). Human remains from Qareh Tepe، Iran. Journal of Short Reports/University of Warsaw Publications
۲. Isotopic Insight Into the Human Diet at Qareh Tepe، Iran، During the Iron Age (c. ۱۲۰۰–۷۵۰ BCE)
Trębicka، J.، Dehpahlavan، M.، Fetner، R.، Alinezhad، Z.، Farnam، E.، Mollabeirami، M.، & Sołtysiak، A. (۲۰۲۵). Isotopic insight into the human diet at Qareh Tepe، Iran، during the Iron Age (c. ۱۲۰۰–۷۵۰ BCE). International Journal of Osteoarchaeology.
۳. Human Mobility at Qareh Tepe، Iran، During the Iron Age (c. ۱۲۰۰–۷۵۰ BCE)
Trębicka، J.، Dehpahlavan، M.، Alinezhad، Z.، Farnam، E.، & Sołtysiak، A. (۲۰۲۵). Human mobility at Qareh Tepe، Iran، during the Iron Age (c. ۱۲۰۰–۷۵۰ BCE). Archaeometry.
خلاصه اینکه شواهد تروما و درگیری: در این میان، نشانه هایی از تروما ناشی از ضربات با اجسام برنده و کند روی جمجمه دو مرد بالغ و یک زن ثبت گردید که گویای وجود تنش های اجتماعی یا درگیری های فیزیکی در میان جوامع آن دوره است. این پدیده، گواهی استوار بر یکجانشینی و مدیریت پیشرفته زمین زراعی است. یکی از پیشرفته ترین بخش های این پروژه، تحلیل نسبت ایزوتوپ رادیوژنیک استرانسیم در مینای دندان ۶۰ فرد از این گورستان بود تا مشخص شود چه میزان از جمعیت محلی و چه تعداد مهاجر بوده اند.
منبع: هنر شهر
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب