رضا محبی نویسنده و کارگردان اپیزود «حیرانی» از سریال «اهل ایران» که طراح و خالق آن محمدحسین مهدویان بوده است، در رابطه با فرآیند ساخت این پروژه به گزارشگر مهر عنوان کرد: همانطور که گروههای مختلف در روزهای جنگ فعال بودند و همکاری می کردند، اصحاب رسانه هم خصوصاً عکاسان خبری و مستندسازان، اولین گروه رسانه ای بودند که در موقعیت بحران و فاجعه وارد عرصه شدند. مساله اصلی برای ما این بود که آیا اساسا امکان خلق اثر داستانی در چنین شرایطی وجود دارد؛ آن هم در رابطه با رویدادی لحظه ای که هنوز زمان از آن نگذشته است.
همه جای جهان در جنگ مردم مهاجرت می کنند در ایران برعکس شد
وی افزود: به طورکلی، کار روی سوژه معاصر در ادبیات داستانی بسیار دشوار است و در جنگ ۱۲ روزه بیشتر فرصت ساخت فیلم های کوتاه و تیزر برقرار شد. من در آن دوران بیشتر تجربه نگارش فیلم نامه سینمایی و سریال داشتم و چند اثر کوتاه هم ساختیم. جنگ رمضان حدودا شبیه یک طرح پایلوت یا آزمایشی برای گروههای فعال در عرصه داستانی بود. ۲ پروژه همزمان آغاز شد که یکی مجموعه «سرو، سپید، سرخ» برای تلویزیون بود که من هم در آن پروژه به دوستان کمک کردم و همینطور به دعوت مهدی یزدانی خرم و محمدحسین مهدویان به پروژه «اهل ایران» اضافه شدم. این توفیق حاصل شد و توانستم اپیزود «کوکی» به کارگردانی سید جواد هاشمی را بنویسم و همینطور اپیزود «حیرانی» را بسازم.
محبی در جواب این پرسش که ایده ۲ اپیزود «کوکی» و «حیرانی» تا چه میزان اقتباس شده از تجربیات مستقیم او بوده و چه میزان دراماتیزه شده است، توضیح داد: یکی از مهم ترین مؤلفه هایی که در جنگ ۱۲ روزه رخ داد و برای افکار عمومی جهان قابل توجه بود، این حقیقت است که در بیشتر جنگ های جهان، مردم به طور معمول مهاجرت می کنند و از صحنه نبرد می گریزند؛ اما در ایران، مهاجرت معکوس رخ داد، مردم ماندند و هر کس به نحوی به فعالیت پرداخت. در ادبیات ژانر فاجعه و جنگ، به طور معمول قحطی، کمبود، تنش و چالش های سیستمی رخ می دهد، اما در ایران همدلیِ عظیمی شکل گرفت که سنگ بنای خلق سه موقعیت داستانی شد: یکی به یک اثر کوتاه به نام «شب پرستاره» تبدیل شد، دومی را بچه های بندرعباس ساختند که من فیلم نامه آنرا نوشتم و سومی هم داستان «کوکی» است.
این نویسنده اضافه کرد: داستان «کوکی» از این حیث برای من جالب بود که بدانم در شرایط جنگی، گروههای مختلف همچون کودکان بی سرپرست چطور با این موقعیت مواجه می شوند. بن مایه داستان «کوکی» روایت یک مربی و چند کودک است که هنوز کسی دنبال آنها نیامده است.
اشاره ای به ترور رهبر شهید انقلاب در سریال
محبی در رابطه با اپیزود «حیرانی» اظهار نمود: در اپیزودهای مختلف «اهل ایران»، موقعیت های گوناگونی مانند بحران در بیمارستان، چالش زندگی یک زوج بر اثر حادثه، بیماری و... دیده می شد. احساس کردم دراین میان باید به حادثه ترور رهبر شهید انقلاب هم اشاره ای شود، حادثه ای که شاید مهم ترین شخصیت تاریخ معاصر کشورمان در آن مورد هدف قرار گرفت. کار روی چنین سوژه ای بسیار دشوار بود چونکه ایشان شخصیتی بودند که نزدیک به نود میلیون ایرانی و خیلی از افراد خارج از کشور نسبت به او احساس دارند. می خواستم قصه ای را روایت کنم که مختص قشر خاصی نباشد و دوست داشتم غیرمستقیم به این موضوع بپردازیم که دراین میان به نماد انگشتر رسیدم؛ نمادی که رهبر انقلاب در دیدارهای مختلف با آن شناخته می شدند.
وی تصریح کرد: به نظر من مهم ترین خصوصیت «حیرانی» این است که یک روایت منسجم را در طول فیلم دنبال می کند، بدون آن که به قشر خاصی تعلق داشته باشد.
این کارگردان ضمن اشاره به اهمیت ساخت آثار دراماتیک از حوادث اظهار داشت: من به جهت رشته تحصیلی و علاقه ام، به این مورد فکر کردم که شاید برای اولین بار در جهان در ژانر فاجعه، داستان های دراماتیک همزمان با وقوع حادثه تولید می شوند. ما تجربه گزارش تصویری و مستند داریم، اما تا حالا در هیچ جای دنیا، ملودرام یا درام از یک واقعه در همان لحظه ساخته نشده است. من اصطلاح «سینمای به هنگام» را برای این نوع سینما پیشنهاد کرده ام؛ سینمایی که در متن ماجرا، موقعیت داستانی خلق می کند. این مسئله بسیار دشوار است چونکه همزمان باید خط ماجرا و پیرنگ را بنا کرد و شخصیت پردازی ها هم درست باشد.
محبی در انتها ضمن اشاره به انگیزه تیم تولید برای کار کردن در شرایط بحرانی عنوان کرد: نزدیک به ۴۰۰ تا ۵۰۰ نفر روی این پروژه ها کار می کردند و همه می دانستند در چه شرایطی فعالیت می نمایند. شبهای بسیاری زیر صدای پدافند و موشک کار کردیم و در لوکیشن هایی بودیم که انفجار در کنارمان رخ می داد. هنگام ضبط اپیزود «حیرانی»، دقیقا در زمانیکه تجریش مورد حمله قرار گرفت، در همان لوکیشن بودیم و لرزش های شدیدی را حس کردیم. به نظرم این انگیزه را می توان ادای دین، احساس وظیفه، یا شاید نتیجه این جمله شیرین دانست که «ما هم باید یک کاری بکنیم». همانطور که مردم در خیابان ها ایستاده اند و دفاع می کنند، نیروهای نظامی و پدافندی فعال می باشند، هنرمندان هم باید سهم خویش را ادا کنند. من این افتخار را داشتم با افرادی کار کنم که حتی یک لحظه درنگ نکردند و به تعطیلی کار در آن شرایط فکر نکردند.
منبع: honareshahr.ir