منشور یا ماشین سفیدسازی؟
هنر شهر: حضور آیدین آغداشلو در برنامه «منشور» بالاتر از آنکه یک گفت و گوی فرهنگی باشد، این پرسش را مطرح کرده است که آیا پروژه بازسازی اعتبار او وارد فاز رسانه ای شده است؟
سرویس فرهنگ و هنر مشرق
- برنامه «منشور» با شعار «گفت وگوی انسان با انسان» وارد عرصه شبکه نمایش خانگی شد تا فضایی برای گفت وگوهای صمیمی و بی واسطه، دور از قضاوت های سطحی فراهم آورد. اما پخش قسمت سیزدهم این برنامه و حضور آیدین آغداشلو بعنوان مهمان، این شعار را با پرسش های جدی مواجه کرد.
سؤال اصلی اینست که چرا پلتفرمی مانند فیلم نت و فیلیمو، که خویش را متولی تولید محتوای فرهنگی می داند، تصمیمی برای پخش این قسمت گرفتند، از چهره ای که نام او با اتهامات جدی و گوناگون گره خورده است؟
برای درک عمق ماجرا، لازم است به پشت صحنه بازار هنر ایران نگاهی دقیق تر انداخت؛ جایی که حراج تهران بعنوان مهم ترین مرجع قیمت گذاری آثار هنری مدرن، معاصر و مستر، زیر سایه خانواده «ب» فعالیت می کند. اتهاماتی که فراتر از شایعات پراکنده، در یکی از معتبرترین رسانه های بین المللی نیز بازتاب یافته است. روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی مفصل، از اتهامات سیزده زن مقابل آغداشلو اطلاع داد که به طور عمده شاگردان سابق او بوده اند و یکی از آنان در زمان وقوع حادثه ادعایی، تنها ۱۳ سال سن داشته است.
پخش این قسمت از منشور، این پرسش را مطرح می کند که آیا «گفت وگوی انسان با انسان» به معنای آن است که هر فردی، صرف نظر از اتهامات سنگین اخلاقی شایسته اعتباربخشی رسانه ای و حضور در چنین فضایی است؟
جامعه هنری ایران که سال هاست با پدیده آزار و سوءاستفاده جنسی دست وپنجه نرم می کند، از این اقدام پیام نگران کننده ای دریافت کرد؛ این که اتهامات جدی اخلاقی، در صورتیکه از جانب چهره ای شناخته شده مطرح شود، نه فقط مانع حضور در فضای رسانه ای نمی گردد، بلکه می تواند به سوژه ای برای گفتگو تبدیل گردد.
برنامه «منشور» قرار بود بستری امن برای گفتگو باشد، اما به نظر می آید این امنیت، بیشتر شامل حال میهمانان خاص می شود تا قربانیان احتمالی و خطوط قرمز اخلاقی جامعه.
این دعوت، یک اشتباه ساده یا خطای محاسباتی نیست، وقتی پلتفرمی مانند فیلم نت، فیلیمو و مجموعه ویستا مدیا (به عنوان خالق) با آن وسعت مخاطب، تصمیم می گیرند آیدین آغداشلو را روی صندلی گفتگو بنشانند، احیانا پای یک برنامه ریزی حساب شده و هدفمند در بین است.
برنامه ای که بیشتر از هر چیز، کارکرد یک شبکه پنهان قدرت در زمینه هنرهای تجسمی ایران را آشکار می سازد؛ شبکه ای که سال هاست با عنوان «مافیای هنرهای تجسمی» از آن یاد می شود. شبکه ای که ارزش های فرهنگی را به قیمت حراجی ها و معاملات اقتصادی گره زده و الان ابزار رسانه ای را نیز به خدمت گرفته تا یکی از سرمایه های نمادین خویش را از گرداب اتهامات جدی نجات دهد.
واقعیت آن است که نمایش اخیر آغداشلو در گالری «ب» و همکاری با مجموعه «الف» بی ارتباط با حضور وی در برنامه «منشور» نیست. این ها حلقه های به هم پیوسته یک زنجیره هستند. گالری «ب» و «ح. ت»، هر دو تحت تأثیر خانواده «ب»، سال هاست که بازار هنر ایران را در اختیار دارند.
اکنون نیز «آ» به مدیریت «ب. الف»، همراه با تکین آغداشلو، فرزند هنرمند، در تلاش است تا این چرخه را تکمیل کند. هدف از این هماهنگی همه جانبه، چیزی جز بی رنگ کردن حواشی جدی و سفیدسازی چهره ای نیست که اتهاماتی، بازهم سایه سنگینی بر آن افکنده است.
«فیلم نت»، «فیلیمو» و «ویستامدیا» با این اقدام، در عمل به بازوی رسانه ای این شبکه تبدیل شد. برنامه «منشور» می توانست انتخاب نماید و خط قرمزها را رعایت نماید، اما ترجیح داد سکوت کند و زمینه ساز چرخش باردیگر این چرخه سفیدسازی شود.
این بی توجهی به حواشی اخلاقی، نه فقط غفلت ساده، بلکه همراهی فعال با شبکه ای است که منافع اقتصادی و قدرتی خویش را بر سلامت اخلاقی جامعه هنری ترجیح می دهد. این دقیقا همان خیانتی است به مخاطبان هنر که نشان میدهد چه طور منافع مادی و شبکه های قدرت، می توانند وجدان جمعی جامعه را پایمال کنند و با ظاهری روشنفکرانه، باطن واقعی خویش را پنهان سازند.
برای درک عمق ماجرا، لازم است به پشت صحنه بازار هنر ایران نگاهی دقیق تر انداخت؛ جایی که حراج تهران بعنوان مهم ترین مرجع قیمت گذاری آثار هنری مدرن، معاصر و مستر، زیر سایه خانواده «ب» فعالیت می کند.
اقتصاد هنر در این بین نقش محوری دارد. گالری «ب» بعنوان ویترین فروش و «آ. م» بعنوان نهاد توسعه دهنده و تولیدکننده مجسمه های برنزی، این حلقه را کامل کرده اند. نمایشگاه اخیر آیدین آغداشلو در گالری «ب» با حضور مجسمه های برنزی ساخته شده توسط «آ. م»، نمادی از هماهنگی کامل این شبکه بود. هماهنگی ای که هدف آن، حفظ نام آغداشلو نه بعنوان هنرمندی با اتهامات جدی، بلکه بعنوان برندی پرفروش و قابل معامله در بازار هنر است.
نقش «تکین آغداشلو» در این فرایند کلیدی است. او بعنوان فرزند هنرمند و گرداننده نمایشگاه اخیر، حلقه وصل میان پدر، بازار هنر و رسانه عمل می کند. در برنامه «منشور» نیز تصویری از یک خانواده حامی و صمیمی از او ارایه شد، در صورتیکه این تصویر گرم، تلاشی برای پنهان کردن سردی اتهامات طولانی مدت است.
«تکین آغداشلو» در مراسم رونمایی از مونوگراف پدرش به افتخار همکاری با انتشارات اسکیرا و مقالات کیارستمی و بیضایی اشاره نمود، اما هیچ اشاره ای به گزارش مفصل نیویورک تایمز و اتهامات عنوان شده مقابل پدرش نداشت. این سکوت، خود داستانی از همسویی با شبکه ای است که منافعش در کم رنگ کردن این اتهامات نهفته است.
«حراج تهران» نیز که تحت مدیریت خانواده «ب» فعالیت می کند، سال هاست با ثبت رکوردهای نجومی فروش برای آثار آغداشلو، نقش برجسته ی در این چرخه بازی کرده است. قیمت های افسانه ای که گاه به میلیونها دلار می رسد، پوششی مناسب برای بی توجهی به ابعاد اخلاقی بوجود آورده و هنرمند را بیشتر از آنکه انسانی مسئول بداند، به مثابه یک سرمایه اقتصادی تعریف مجدد می کند. دقیقا در همین نقطه است که شبکه قدرت، وجدان جمعی جامعه هنری را فدای منافع اقتصادی می سازد.
در قلب این ماجرا، گره خوردن مسئولیت رسانه ای با منافع اقتصادی قرار دارد. فیلم نت بعنوان پلت فرم پخش کننده و ویستا مدیا بعنوان حامی مالی برنامه «منشور»، هر دو در این تصمیم سهمی تعیین کننده دارند.
حمایت از حضور آغداشلو، نه یک انتخاب ساده، بلکه ایستادن در پشت اتهامات جدی او تلقی می شود. این اقدام پیام شفافی به جامعه هنری ایران ارسال کرد: در این بازار، اتهامات اخلاقی اهمیتی ندارد، مادامی که نام هنرمند با ارقام بالا در حراج ها گره خورده باشد.
«فیلم نت»، «فیلیمو» (پخش کنندگان) و ویستا مدیا(شبکه تولید زیرنظر کمپانی ایرانسل) که خویش را رسانه ای مدرن، روشنفکر و مسئول معرفی می کند، با این انتخاب معیارهای اخلاقی خویش را فدای هماهنگی با شبکه قدرت کرد.
تصور این که یک گفتگوی صمیمی بتواند چهره ای انسانی از آغداشلو بسازد و اتهامات را به حاشیه براند، محاسبه ای بطورکامل اشتباه بود. رسانه در دنیای امروز دیگر نمی تواند از مسایل حساس اخلاقی به آسانی عبور کند و ادعای بی طرفی داشته باشد. سکوت در مقابل چنین اتهاماتی، خود نوعی موضع گیری است.
ویستا مدیا نیز بعنوان حامی مالی، با سرمایه گذاری که در اختیار این برنامه قرار داد، گردانندگان برنامه «منشور» را در این راه پرچالش همراهی کرد. آیا آنها از اتهامات عنوان شده مقابل آیدین آغداشلو بی اطلاع بودند؟
بعید به نظر می آید، انتشار گزارش یک رسانه معتبر جهانی در رابطه با آزار جنسی مدت ها از چشم یک نهاد اقتصادی-فرهنگی حرفه ای پنهان بماند. ازاین رو این همراهی، یا ناشی از بی توجهی فاحش بوده یا هم سویی عمدی با شبکه ای که منافع مالی کلان در ادامه فعالیت آغداشلو دارد.
در هر دو صورت، این خطا غیرقابل چشم پوشی است. آنها با این اقدام، اعتبار خویش را نزد مخاطبان آگاه و حساس به خطر انداختند. مخاطب امروز دیگر فقط مصرف کننده محتوا نیست؛ او مشاهده می کند، تحلیل می کند و در نهایت قضاوت می نماید. این قضاوت برای فیلم نت و ویستا مدیا، نه یک هشدار ساده، بلکه حکمی غائی است که هزینه زیادی خواهد داشت.
این ماجرا فراتر از یک دعوت بحث برانگیز از یک هنرمند متهم است. این روایتی است از چگونگی کارکرد شبکه های قدرت در بستر فرهنگ و هنر ایران. شبکه ای که با هماهنگی حراج تهران، گالری «بی»، «الف. م» و رسانه هایی مانند فیلم ن و فیلیمو، تلاش می کند تصویری سفید و پاک از چهره ای عرضه نماید که اتهامات بین المللی، سایه سنگین بر تمام دستیافته های هنری اش افکنده است. برنامه «منشور» با این انتخاب، نه یک برنامه گفت و گو، بلکه به ماشینی برای سفیدسازی تبدیل شد.
نکته تلخ ماجرا آن است که این تنها یک نمونه نیست. سال هاست در ایران، نام برخی هنرمندان چنان با ارقام حراجی ها و مناسبات قدرت گره خورده که هرگونه نقد اخلاقی جدی، در مقابل منافع اقتصادی کلان رنگ می بازد. حراج تهران با رکوردشکنی های پی درپی برای آغداشلو، گالری «ب» با نمایش پر سروصدا و «الف. م» با تولید مجسمه های برنزی گران قیمت، همگی در تلاشند تا برند «آغداشلو» را زنده نگه دارند؛ فارغ از این که آیا او به شاگردانش تعرض کرده یا نه، فارغ از این که آیا زندگی یک دختر سیزده ساله را به کام تلخ خاطره ای ناگفتنی تبدیل نموده یا خیر.
فیلم نت، فیلیمو و ویستا مدیا نیز با این همراهی نشان دادند که برای آنها، اخلاق رسانه ای کالایی لوکس است که در صورت لزوم می توان آنرا کنار گذاشت. آنها با این کار به مخاطب خود این پیام را منتقل می کنند که هر اتهامی، هر پرونده ای و هر رنجی، در مقابل یک گفتگوی دوستانه و چند عکس یادگاری با یک هنرمند بزرگ، بی ارزش است. این خطایی نابخشودنی است؛ خطایی که اعتبار هر دو نهاد را برای همیشه نزد مخاطبان آگاه خدشه دار کرد.
پایان این ماجرا اما، تازه شروع پرسش های بزرگ تری است: آیا جامعه هنری ایران سر انجام از خواب گران هم سویی با قدرت بیدار خواهد شد؟ آیا رسانه ها خواهند آموخت که سکوت در مقابل اتهامات جدی، خود نوعی قضاوت است؟ و آیا مخاطبان با انتخاب آگاهانه خود، به شبکه های قدرت خواهند فهماند که در عصر اطلاعات، هیچ چیز برای همیشه پنهان نمی ماند؟ پاسخ به این پرسش ها، نه در گفت وگوهای صمیمی برنامه «منشور»، بلکه در وجدان جمعی مخاطبان امروز رقم خواهد خورد.
بطور خلاصه، روزنامه نیویورک تایمز در گزارشی مفصل، از اتهامات سیزده زن مقابل آغداشلو اطلاع داد که بطور عمده شاگردان سابق او بوده اند و یکی از آنان در زمان وقوع حادثه ادعایی، تنها ۱۳ سال سن داشته است.
پخش این قسمت از منشور، این پرسش را مطرح می کند که آیا گفت و گوی انسان با انسان به معنای آنست که هر فردی، صرف نظر از اتهامات سنگین اخلاقی شایسته اعتباربخشی رسانه ای و حضور در چنین فضایی است؟
جامعه هنری ایران که سال هاست با پدیده آزار و سوءاستفاده جنسی دست وپنجه نرم می کند، از این اقدام پیام نگران کننده ای دریافت کرد؛ اینکه اتهامات جدی اخلاقی، در صورتی که از جانب چهره ای شناخته شده مطرح شود، نه فقط مانع حضور در فضای رسانه ای نمی گردد، بلکه می تواند به سوژه ای برای گفتگو تبدیل گردد. برنامه منشور قرار بود بستری امن برای گفتگو باشد، اما بنظر می رسد این امنیت، بیشتر شامل حال مهمانان خاص می شود تا قربانیان احتمالی و خطوط قرمز اخلاقی جامعه.
این دعوت، یک اشتباه ساده یا خطای محاسباتی نیست، وقتی پلتفرمی مانند فیلم نت، فیلیمو و مجموعه ویستا مدیا (به عنوان خالق) با آن وسعت مخاطب، تصمیم می گیرند آیدین آغداشلو را روی صندلی گفتگو بنشانند، احتمالا پای یک برنامه ریزی حساب شده و هدفمند در میان است.
برنامه ای که بیشتر از هر چیز، کارکرد یک شبکه پنهان قدرت در حوزه هنرهای تجسمی ایران را آشکار می سازد؛ شبکه ای که سال هاست با عنوان مافیای هنرهای تجسمی از آن یاد می شود. در برنامه منشور نیز تصویری از یک خانواده حامی و صمیمی از او ارائه شد، در صورتی که این تصویر گرم، تلاشی برای پنهان کردن سردی اتهامات طولانی مدت است.
تکین آغداشلو در مراسم رونمایی از مونوگراف پدرش به افتخار همکاری با انتشارات اسکیرا و مقالات کیارستمی و بیضایی اشاره نمود، اما هیچ اشاره ای به گزارش مفصل نیویورک تایمز و اتهامات عنوان شده مقابل پدرش نداشت.
منبع: هنر شهر
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب