انتظار منجی و وعده ای که در کتاب های آسمانی تکرار شده است
هنر شهر: قرآن کریم با لحنی قاطع از آینده ای سخن می گوید که در آن، زمین به دست بندگان شایسته خدا اداره خواهد شد.
در جهانی که واژه «عدالت» بالاتر از همیشه بر زبان ها جاری است اما کمتر در زندگی ها جاری می شود، انسان معاصر باردیگر به پرسشی قدیمی بازگشته است: آیا آینده ای روشن در انتظار بشر هست؟ پاسخ ادیان الهی و خصوصاً اسلام به این پرسش، امیدبخش و روشن است، امید به روزی که عدالت نه یک شعار سیاسی، بلکه شیوه زیستن انسان ها خواهد شد. اندیشه «انتظار» از همین نقطه آغاز می شود؛ از دل خستگی انسان از ظلم و ناکامی، و از شوقی ریشه دار برای جهانی سالم تر و انسانی تر.
عدالت؛ رؤیای مشترک همه انسان ها
انسان فارغ از دین، نژاد یا جغرافیا با نوعی کشش درونی به سمت عدالت زاده می شود. نارضایتی از تبعیض، نفرت از ستم و اشتیاق به انصاف، قسمتی از سرشت مشترک بشری است. شاید بنابراین است که حتی در جوامعی که نامی از دین برده نمی گردد، عدالت بعنوان یک ارزش بنیادین مطرح است، هرچند در عمل کمتر به آن دست یافته اند.
تجربه تاریخ نشان داده است که هر بار قدرت، بدون اخلاق و معنویت به میدان آمده، نتیجه اش ناامیدی و سرخوردگی ملت ها بوده است. وعده های پر زرق وبرق سیاست مداران، اصلاحات نمایشی و شعارهای حقوق بشری، در مقابل حقیقت های تلخ جهان امروز رنگ باخته اند. همین ناکامی هاست که انسان را باردیگر متوجه راهکارهای عمیق تر و ریشه دارتر می کند.
در نگاه دینی، عدالت فقط یک نظم حقوقی یا اقتصادی نیست، بلکه حالتی از توازن در جان انسان و جامعه است. قرآن کریم وقتی از هدف بعثت پیامبران سخن می گوید، آنرا قیام مردم به قسط معرفی می کند: «لِیَقُومَ النَّاسُ بِالْقِسْطِ»؛ یعنی عدالت باید به خواست و اراده عمومی تبدیل گردد، نه تحمیلی از بالا.
از همین جا انتظار برای تحقق عدالت نهایی، از یک اعتقاد صرف مذهبی فراتر می رود و به یک آرمان انسانی بدل می شود؛ آرمانی که همه مظلومان و عدالت خواستار عالم، به گونه ای آگاهانه یا ناآگاهانه، دل در گرو آن دارند.
وعده ای که در کتاب های آسمانی تکرار شده است
اندیشه پیروزی نهائی صالحان، محدود به یک مذهب یا حتی یک دین خاص نیست. قرآن کریم با لحنی قاطع از آینده ای سخن می گوید که در آن، زمین به دست بندگان شایسته خدا اداره خواهد شد: «وَلَقَدْ کَتَبْنَا فِی الزَّبُورِ… أَنَّ الْأَرْضَ یَرِثُهَا عِبَادِیَ الصَّالِحُونَ». این آیه نه یک امید شاعرانه، بلکه یک وعده الهی است.
جالب آن که همین مضمون، در زبور داوود و حتی در اناجیل هم تکرار شده است؛ جایی که از وارث شدن صالحان و به انتها رسیدن حاکمیت شر سخن به میان می آید. این اشتراک، نشان داده است که انتظار منجی، قسمتی از حافظه معنوی بشر است؛ حافظه ای که در لحظات بحران باردیگر فعال می شود.
بر اساس آموزه های اسلام، این منجی با عنوان «مهدی» شناخته می شود؛ شخصیتی از خاندان پیامبر(ص) که ماموریت او احیای عدالت و بازگرداندن انسان به مسیر اصیل الهی است. پیامبر اسلام(ص) به صراحت فرموده است: «اگر از عمر دنیا جز یک روز باقی نمانده باشد، خدا آن روز را آن قدر طولانی می کند تا مردی از دوده من قیام کند.»
این وعده ها، انتظار را از یک حالت منفعلانه خارج می کند و آنرا به باوری زنده و پویا تبدیل میکند که به آینده معنا می دهد و انسان را از تسلیم شدن در مقابل وضعیت موجود بازمی دارد.
مدت حکومت موعود؛ عدد مهمست یا معنا؟
یکی از پرسش هایی که همواره ذهن انسان را درگیر کرده مدت حکومت امام مهدی(عج) است. در منابع روایی عددهای متفاوتی دیده می شود؛ از سال هایی محدود تا دوره هایی طولانی تر. اما این اختلاف ها به معنای تردید اصولاً ماجرا نیست.
بسیاری از عالمان بزرگ شیعه تاکید کرده اند که این تفاوت ها ناظر به مراحل مختلف ظهور، تثبیت و شکوفایی حکومت است. گاهی از «هفت سال» سخن گفته می شود که هر سال آن، معادل ده سال از زمان ماست، و گاهی از «چهل سال» بعنوان دوره کامل حکمرانی یاد شده است.
نکته مهمتر آن است که خود ائمه اطهار (ع) تصریح کرده اند علم دقیق این مساله، در اختیار خداوند است. آنجا که امیرالمؤمنین امام علی (ع) می فرماید: «سپس خدا هرچه بخواهد انجام می دهد»، در حقیقت توجه ما را از عدد و زمان به اراده الهی و حکمت نهفته در آن جلب می کند.
در نگاه دینی آن چه اهمیت دارد، طول حکومت نیست، بلکه عمق تحول آن است که بتواند انسان را از ریشه دگرگون کند و جهان را از نو بسازد.
حکومتی که از درون انسان آغاز می شود
ویژگی ممتاز حکومت امام زمان (عج) این است که اصلاح را از انسان شروع می کند، نه فقط از ساختارها. این نکته نشان داده است که عدالت بدون بلوغ فکری و اخلاقی جامعه، پایدار نخواهد بود.
در چنین حکومتی عدالت فقط در دادگاه ها یا تقسیم ثروت خلاصه نمی شود؛ بلکه در روابط انسانی، در اخلاق اجتماعی و حتی در سبک زندگی مردم جریان پیدا می کند. پیامبر(ص) فرموده اند که مهدی(عج) زمین را پر از قسط و عدل می کند، همان گونه که از ظلم پر شده است.
اقتصاد، قضاوت، آموزش و حتی مدیریت شهری، همگی بر مدار انصاف و کرامت انسانی می چرخند. داستانها می گویند در آن دوران، فقر ریشه کن می شود و انسان ها دیگر نیازمند کمک مالی نخواهند بود؛ نه از سر اجبار، بلکه به علت توزیع عادلانه امکانات.
درواقع حکومت امام زمان (عج) بازگشت به سیره پیامبر (ص) است، با همان سادگی در زندگی، همان قاطعیت در اجرای حق و همان مهربانی با محرومان. تفاوتی اگر دیده می شود، نه اصولاً راه، بلکه در گستره اجراست.
خلاصه اینکه در منابع روایی عددهای متفاوتی دیده می شود؛ از سال هایی محدود تا دوره هایی طولانی تر. گاهی از هفت سال سخن گفته می شود که هر سال آن، معادل ده سال از زمان ماست، و گاهی از چهل سال به عنوان دوره کامل حکمرانی یاد شده است.
نکته مهمتر آنست که خود ائمه اطهار (ع) تصریح کرده اند علم دقیق این مساله، در اختیار خداوند است. داستانها می گویند در آن دوران، فقر ریشه کن می شود و انسان ها دیگر نیازمند کمک مالی نخواهند بود؛ نه از سر اجبار، بلکه به سبب توزیع عادلانه امکانات.
درواقع حکومت امام زمان (عج) برگشت به سیره پیامبر (ص) است، با همان سادگی در زندگی، همان قاطعیت در اجرای حق و همان مهربانی با محرومان.
منبع: honareshahr.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب